Η Bologna, η πρωτεύουσα της περιφέρειας Emilia-Romagna, μπορεί να χαρακτηριστεί ως ένα σημείο μια κλασική ιταλική πόλη, όμορφη, γραφική με τα παραδοσιακά της κτίσματα, με ένα ξεκάθαρα μεσαιωνικό αέρα, με παλάτια, και πύργους, σοκάκια και ατελείωτες στοές – μιλάμε για πολλές στοές. Με πάνω από 60 χλμ. μετρημένα υπέροχα σκεπασμένα δρομάκια η Μπολόνια δικαιωματικά έχει τον τίτλο αυτόν (Bologna is the City of Porticoes. Named a UNESCO World Heritage Site in 2021). Οι ρυθμοί της σαφώς μπορεί να είναι πιο χαλαροί από άλλες μεγαλουπόλεις αλλά η Μπολόνια παραμένει ιδιαίτερα όμορφη και ζωντανή σε κάθε της γωνιά, όντας μια πολύβουη φοιτητούπολη πάνω από όλα.

Είναι μια πόλη με πολλά πρόσωπα, κάποια από τα οποία φανερώνονται χαρακτηριστικά και από τα τρία προσωνύμιά της. La rossa, με το χαρακτηριστικό βαθύ κόκκινο των σκεπών στην πόλη να απλώνει ένα μοναδικό χρωματικό πέπλο στην ατμόσφαιρα, σε αρμονία πάντως και με το κοινωνικοπολιτικό της υπόβαθρο με τις κομμουνιστικές καταβολές (αλλά και την παρουσία της Ferrari να δεσπόζει στην ευρύτερη περιοχή). La dotta, με αναφορά στην μάθηση, στην παιδεία και φυσικά στο ξακουστό της πανεπιστήμιο εδώ και αιώνες. Και τέλος, La grassa, δηλώνοντας ρητά, ίσως και σε σημείο υπερβολής (“η χοντρή”), μια πόλη που ζει και αναπνέει με την κουζίνα της. Με το σήμα κατατεθέν – έστω για τους πολλούς, τη γνωστή μακαρονάδα με το όνομά της, την υπέροχη ξακουστή μορταδέλα της και άλλα πόσα προϊόντα και πιάτα που οι Ιταλοί ξέρουν να φτιάχνουν καλύτερα από όλους στον κόσμο. Και σε αυτά εννοείται ότι ανήκουν και όλα εκείνα που μας ενδιαφέρουν… οι χωρίς γλουτένη μακαρονάδες, οι χειροποίητες πίτσες τους και φυσικά το μοναδικό τους gelato!

Στην Μπολόνια δεν είχα την χαρά να μείνω μέχρι φέτος (2025), είχα περάσει όμως πριν κάποια χρόνια από το ιστορικό της κέντρο, θαύμασα τους 2 επιβλητικούς πύργους της – ένας Τorre διαφορετικού ύψους σχεδόν ξεπροβάλει σε κάθε γωνιά, “φωτογράφησα” με την ματιά μου τη Basilica di San Petronio, όλα αυτά στο δρόμο μου για την υπέροχη Φλωρεντία. Με αφορμή το ταξίδι μιας φίλης είχα ετοιμάσει μια λίστα καταστημάτων λίγο πιο παλιά πριν το 2020… αλλά πλέον, μετά και από το φετινό(2025) μου ταξίδι στην Emilia-Romagna ήρθε η στιγμή να ανανεώσω τον gluten free χάρτη μου και φυσικά τη λίστα των μαγαζιών που μπορούμε να επισκεφτούμε.

Κυριολεκτικά, δεν θα σας χρειαστεί να ψάξετε κάτι άλλο, δεν χρειάζεται να αναζητήσετε κάποια άλλη πηγή, έχω μαζέψει όλα αυτά που θα σας χρειαστούν και φυσικά θα μοιραστώ μαζί σας και τις προσωπικές μου εμπειρίες και επιλογές.

Α day without gluten in Bologna – Map

Updated για το 2025 με νέες προσθήκες, από το ταξίδι μου στην Μπολόνια το καλοκαίρι του ’25!

Να σημειώσω ότι αρκετές από τις νέες προσθήκες είναι από 2 Ιταλίδες πάσχουσες, φίλες που μιλώ συχνά μέσω IG, που κατοικούν μόνιμα στην Μπολόνια – κατανοητή λοιπόν και η σπουδαιότητα των παρακάτω αναφορών.

Ξεκινάμε… Κεντρικά στην πόλη, βρίσκουμε το Ristorante La Capriata, από τα πιο γνωστά, το οποίο αναφέρεται στους πιο πολλούς χωρίς γλουτένη οδηγούς, ανοιχτό από τις 11 το πρωί μέχρι αργά το βράδυ, με το ξεχωριστό gluten free menu του και το σήμα της AIC (Italian Celiac Associtation) πρώτη μόστρα στη σελίδα τους.

Για φρέσκα ζυμαρικά αλλά και πιάτα χωρίς γλουτένη μπορούμε να επισκεφτούμε την Osteria del Podesta δίπλα από την Piazza Maggiore.

Στο όμορφο και κόζι bistrot il caffe della corte στο κέντρο της πόλης και αυτό σε συνεργασία με την AIC, απολαμβάνουμε έντονες ιταλικές μυρωδιές και γεύσεις σε ένα πολύ όμορφο περιβάλλον – “δεν θα μου γλιτώσει χαχα, θα το επισκεφτώ σίγουρα, είναι από τα πρώτα στη λίστα μου” * έτσι είχα γράψει αρχικά και φυσικά δεν μου “γλίτωσε”.

Φτάνοντας λοιπόν στην πανέμορφη πλατεία Santo Stefano και αφού αγκαλιάσετε με την ματιά σας το υπέροχο μεσαιωνικό σκηνικό τριγύρω, μπείτε μέσα σε μια μικρή στοά στο κτίριο αριστερά όπως βλέπετε την εκκλησία.

Απολαύστε το γεύμα σας (λαζάνια, piadina για light lunch κλπ), το απεριτίβο σας με πλήθος από μπρουσκέτες-μεζεδάκια ή απλα έναν καφέ και ένα γλυκό σε μια κουκλίστικη εσωτερική αυλή.

Τεράστιος ο χωρίς γλουτένη κατάλογος τους. ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ όλα όσα θα ονειρευόσασταν κι άλλα τόσα. Εμείς επιλέξαμε τελικά διάφορες πιατέλες ορεκτικών και μεζέδων, παρέα με δυνατά κοκτεϊλακια πολύ περιποιημένα και σε νορμάλ τιμές παρακαλώ. Πεντανόστιμα όλα και Must visit το μαγαζί. Απλά δεν πρέπει να το χάσετε. 

…μελετώντας το μενού (άντε να διαλέξεις τόσες πολλές που είναι οι επιλογές μας)

 



Άλλη μια επιλογή για εμάς στο κέντρο της πόλης είναι η Trattoria Pizzeria Belle Arti για καλή πίτσα (σύμφωνα με μαρτυρίες) ενώ άλλη μια επιλογή για χωρίς γλουτένη φαγητό είναι το Casa Altabella – και αυτό με πιστοποίηση AIC!

Aξίζει επίσκεψης επίσης το senza glutine εστιατόριο-“μαγειριό” με πολλές και νόστιμες επιλογές για εμάς και πολύ υψηλή βαθμολογία, κριτικές αλλά και θετικά σχόλια από τις φίλες ιταλίδες, το Rosticceria Nosadella

Επιλογές για φρέσκες αρτοπαρασκευές από κάποιο κλασικό bakery δυστυχώς δεν θα βρείτε στο κέντρο της Μπολόνια (διαβάστε  για έναν φούρνο λίγο πιο έξω από το κέντρο παρακάτω), οπότε το συγκεκριμένο μαγαζί σημείο πρέπει οπωσδήποτε να μπει στη λίστα σας αν βρίσκετε περί του Ιστορικού κέντρου. Για πρωινό λοιπόν από πολύ νωρίς, αλλά και για light lunch όλη τη διάρκεια της ημέρας το Bar Meso’s μας περιμένει με πολλές και νόστιμες δημιουργίες όπως bomboloni με κρέμα, cornetti με διάφορες γεύσεις κ.α. (στο ψυγείο είναι όλα, τα οποία ζεσταίνονται κατά το σερβίρισμα)

Και μόνο που θα δείτε την ταμπέλα Prodotti Senza Glutine και τη λίστα των επιλογών… θα σας φύγουν δάκρυα χαράς! Εγώ προμηθεύτηκα διάφορα καλούδια, τα οποία τα απόλαυσα χαλαρά ως πρωινό στο σπίτι που νοικιάζαμε! Κρατήθηκα και πήρα μόνο 4 όπως μπορείτε να δείτε χα χα! 


…οι επιλογές μου από το Bar Meso’s
(piadina, bombolone crema, cornetto crema, cornetto pistachio)

Μικρό διάλειμμα από τις χωρίς γλουτένη νοστιμιές με κάποια χαρακτηριστικά φωτογραφικά κλικ μου από την πανέμορφη Mπολόνια!

Συνεχίζοντας την περιήγησή μας στο κέντρο της πόλης, στο Il banco del Pane μπορείτε επίσης να βρείτε κάποιες(μετρημένες) επιλογές για πρωινό, οι vegan και gluten free αρτοπαρασκευές υπάρχουν στην χαρακτηριστική γωνιά μας, όπως ακριβώς φαίνεται και στην φωτογραφίες μου.

Aν δεν έχετε δοκιμάσει ιταλική piadina είναι πολύ μια καλή ευκαιρία να περάσετε από το Bello Garno – Il Cassone Riminese για να απολαύσετε μια senza glutine piadina!

Για όσους δεν γνωρίζουν τι ακριβώς είναι, φανταστείτε μια λεπτή πίτα ψημένη, ένα ιταλικό flatbread, γεμισμένο με διάφορα υλικά της επιλογής μας. Στο συγκεκριμένο όμως μαγαζί εκτός από την piadina μπορείτε να δοκιμάσετε και κάποιο από τα cassoni. Όπως λοιπόν ενημερώθηκα τα cassoni είναι με τη ζύμη της piadina, αλλά τα υλικά της γέμισης έχουν μπει από πριν μέσα και η ζύμη έχει κλείσει, ενώ στην piadina τα υλικά τοποθετούνται πάνω στη ζύμη την ώρα που ψήνεται η piadina – σκεφτείτε κάτι σαν την δική μας κρέπα (καμία σχέση βέβαια το τελικό προϊόν χα χα).

Τέλος τα μαθήματα ιταλικής κουζίνας, οι εικόνες μιλούν από μόνες τους. Εννοείται από τα πιο δυνατά ιταλικά street food που μπορείτε να απολαύσετε. Μust Visit!

 

Με το χαμόγελο της επιτυχίας ζωγραφισμένο στο πρόσωπό μου και επιπλέον στιγμιότυπο… τη στιγμή της πράξης!

Μια ανάσα απόσταση από την Basilica di San Petronio βρίσκουμε το PAN8, για να ξαποστάσουμε με ένα panini, με ψωμάκι senza glutine φυσικά, με ένα κρασί συνοδεία με antipasti, ή να ξεφύγουμε λιγάκι… και να γεμίσουμε το τραπέζι μας με 2-3 taglieri. Αυθεντικά ιταλικά προϊόντα, εκπληκτικό ψωμάκι είτε έτοιμο είτε να το γεμίσετε εσείς κατά βούληση, ένα υπέροχο μαγαζί που σίγουρα θα απολαύσετε.

Διακριτικές οι παρακάτω φωτογραφίες μου… (αυτοτρολλάρομαι προφανώς), ένα απόλυτα Μust Visit μαγαζί! 


Δύσκολα περιγράφεται η νοστιμιά αυτού του υπέροχα γεμισμένου panini, ένα ψωμάκι με εκπληκτική υφή και γεύση, με μια καθηλωτική γέμιση.



Διάφορα αξιόλογα μαγαζιά υπάρχουν σχετικά πιο μακριά, ελάχιστα πιο έξω από το ιστορικό κέντρο της πόλης και σας έχω σημειώσει αρκετά, οπότε αν έχετε όρεξη για μια… “νόστιμη” βολτούλα σίγουρα αξίζουν. Ενδεικτικά λοιπόν αναφέρω κάποια εστιατόρια τα οποία φυσικά μπορείτε να τα βρείτε και στον αναλυτικό μου χάρτη.

Ξεκινάμε με το Ristorante – Pizzeria Caruso όχι μόνο με πίτσα καθώς και διάφορα άλλα πιάτα ακόμη και ψαρικά, το Baclas με πολύ δυνατό μενού που εντυπωσιάζει πραγματικά να το αναζητήσετε ενώ είναι και AIC Certified, η Pizzeria Pantera Rosa, η Pizzeria Papeo, (για αυτήν μου είπε τα καλύτερα λόγια η ιταλίδα φίλη μιλώντας μου για την πιο νόστιμη GF pizza της πόλης) όπως και η Trattoria Vecchio Mercato και το Ristorante Pepperoni !

Επίσης το La Spiga Amica – Alimenti Freschi senza Glutine είναι ένα 100% Gluten free εργαστήριο/φούρνος/ζαχαροπλαστείο με διάφορα φρέσκα, δικά μας προϊόντα, αρτοπαρασκευές κλπ – προσοχή όμως, είναι ανοιχτό μόνο Τετάρτη με Σάββατο. Οπότε κανονίστε ανάλογα. Δυστυχώς το τριήμερό μου στην Μπολόνια ήταν Σ-Κ-Δ και δεν είχα την ευκαιρία να το επισκεφτώ (τουλάχιστον γλίτωσα κανα επιπλέον κιλό).

Στιγμές χαλάρωσης σε όμορφη Piazza, διάλειμμα από το πολύ περπάτημα και τις συνεχείς εξερευνήσεις, απολαμβάνοντας φυσικά κρασάκι και δροσερό spritz με υπέροχη μεσαιωνική θέα.

Ιταλία χωρίς gelato, senza glutine για εμάς, δεν νοείται ως γνωστόν!

Εμπειρία μοναδική πάντα η επίσκεψή μας στην ονομαστή gelateria Grom (all gelato and sorbet made by Grom is suitable for celiac consumption) την οποία φυσικά και επισκέφτηκα σε πολλά προηγούμενα ταξίδια μου, στο Μιλάνο (δεν ξεχνιέται εύκολα η πρώτη μου γνωριμία με αυτό το μαγικό χωνάκι), στη Λισαβόνα, στο Μπέργκαμο αλλά και πρόσφατα στο Παρίσι.

Επιπλέον επιλογές στο κέντρο (θα τις βρείτε στον χάρτη μου) αποτελούν και τα σημεία της gelateria Gianni ενώ και λίγο πιο έξω υπάρχει η Pasticceria Gelateria Igloo (και με επιπλέον διάφορες γλυκές και αλμυρές επιλογές εκτός του παγωτού). 

Για ακόμη μια φορά λοιπόν…Grom !

Κι ενώ το Grom είναι γνωστό και το τιμάω σε όποια πόλη κι αν το βρω, η μεγάλη έκπληξη ήταν η La Sorbetteria Castiglione. 

Χωρίς να την έχω τσεκάρει/να την γνωρίζω από πριν, είχε σημειωθεί από μέλος της παρέας μας για επίσκεψη και ένα “δυνατό” gelato. Λέω και εγώ “άντε πάμε… που θα πάει, κάτι θα βρω και για μένα”. Τελικά όχι μόνο βρήκα γεύσεις senza glutine (σιγά να μην δεν έβρισκα στην Ιταλία), είχαν όμως επιπλέον και χωνάκι χωρίς γλουτένη, μια συνολική εμπειρία ανώτερης γεύσης, ποιότητας, απόλαυσης (αλλά και τιμής – ήταν από τα πιο οικονομικά που δοκίμασα και σίγουρα value for money καθώς είναι λίγο πιο απόμακρα από το τουριστικό κέντρο). Ένα μαγαζί που σίγουρα μπαίνει στη προσωπική μου λίστα με τα καλύτερα που έχω επισκεφτεί! Μust Visit.

Τέλος, για το ονομαστό Venchi υπάρχει πάντα θα υπάρχει μια διχογνωμία. Ενώ η πλειοψηφία των γεύσεών τους και των σοκολατοειδών τους είναι ξεκάθαρα senza glutine, δεν μπορούν σου εγγυηθούν (και αυτό είναι και λογικό και αυτονόητο με την κίνηση και τον κόσμο που έχουν) ότι το σημείο από το οποίο θα σε σερβίρουν μπορεί να έχει έρθει σε επαφή με το χωνάκι μέσω της σπάτουλας (σημειώνω δεν έχουν χωνάκια για εμάς).

ΟΚ κατανοητό…, επειδή όμως ήθελα να το δοκιμάσω οπωσδήποτε, έπιασα λίγο παραπάνω κουβεντούλα με την κοπέλα στο σέρβις, το έπαιξα λίγο ταλαιπωρημένος τουρίστας, έκανα λιιίγο και τον “γλυκούλη”, και εξασφάλισα καθαρή σπάτουλα και “κουβαδάκι” καθαρό για να “ζήσω” την εμπειρία gelato Venchi. Θα το μαρτυρήσω… χα χα, πήρα και μια σοκολάτα αμέσως μετά, δεν κρατήθηκα.

Συνεχίζω με κάποια ακόμη σημεία για aperitivi! Eκτός από την πολύ γνωστή Salumeria Simoni που αξίζει σίγουρα μιας επίσκεψης με την εκπληκτική του ποικιλία σε αλλαντικά και τυριά (προσφέρουν και GF κρακεράκια στα πλατό τους) άλλα δύο έξτρα σημεία για ποτάκι και σίγουρα κάποιο πλατό τυριών-αλλαντικών, όπως μου τα πρότεινε η φίλη που τα επισκέπτεται συχνά, τα GUERO Via Goito και το OSTERIA TRICHECO Via Rialto, μπορούν ενδεχόμενα να αποτελέσουν επιλογές μας.

Τέλος από το KASI Gluten Free – gluten-free foods μπορείτε να προμηθευτείτε προϊόντα για το σπίτι σε πολύ μεγάλη ποικιλία. Στα super market επίσης ακόμη και σε μικρά, θα βρείτε εύκολατα τα αγαπημένα ραφάκια μας με τα senza glutine προϊόντα. Παρακάτω εικόνα από ένα μικρό Coop της γειτονιάς και το σπιτικό πρωινάκι μας με κάποια από τα προϊόντα που προμηθεύτηκα!

* Βonus επιλογή.
Στον χάρτη μου θα δείτε επίσης σημειωμένο και το εστιατόριο Parlor για μια πιο γκουρμέ επιλογή (και ελαφρώς πιο ακριβό προφανώς) που ξεφεύγει από την κλασική τρατορία. To συγκεκριμένο μου το πρότεινε μια Ιταλίδα πάσχουσα φίλη μου, για ένα πιο ιδιαίτερο γεύμα. Για το καλό μας γεύμα λοιπόν στην Μπολόνια, επιλέξαμε και κλείσαμε ένα τραπέζι λοιπόν στο συγκεκριμένο. Γνωστή και η “διαστροφή” μου (με την καλή έννοια πάντα) με το φαγητό και τα όμορφα πιάτα, το Parlor, σε μια κοντινή απόσταση περπατώντας από το κέντρο, σε ένα ήρεμο και όχι τόσο τουριστικό δρόμο, μας φιλοξένησε υπέροχα.

Με μια ιδιαίτερη ποικιλία δημιουργικών πιάτων βασισμένα στην κουζίνα της περιοχής πάντα, με μια πολύ δυνατή κάρτα τοπικών κρασιών, ξεχωριστά ορεκτικά , όμορφες παρουσιάσεις, ακόμη και το κλασικό τορτελίνι αλ μπρόντο σε χωρίς γλουτένη εκδοχή (έπρεπε να το δοκιμάσω έστω και καλοκαιριάτικα!), φανταστικές ταλιατέλες χωρίς γλουτένη, και φυσικά γλυκά senza glutine. Και όλα αυτά σε ένα εστιατόριο που δεν είναι θα βρείτε στις κλασικές λίστες με τα gluten free, σίγουρα όμως τίμησε τη θέση του στην 50άδα ανάμεσα σε πάνω από 1.500 φαγάδικα της Μπολόνια (πηγή: tripadvisor). Να μην ξεχάσω να αναφέρω ότι πολύ δίπλα είναι η La Sorbetteria Castiglione που ανέφερα πιο πάνω, οπότε κρατήστε χώρο για το gelato μετά. Ταξιδέψτε γευστικά με τις φωτογραφίες μου. 

Tagliatelle με μανιτάρια shiitake, σπανάκι και pork ribs ραγού

&

Tortellini al Brodo (senza glutine εκδοχή)

Τελειώνοντας το γευστικό και όχι μόνο, οδοιπορικό μου στην Μπολόνια, να μοιραστώ μαζί σας την εκπληκτική θέα από το διαμέρισμα που μείναμε, ένα ιστορικό παλιό palazzo με μια ξεχωριστή σκάλα που ανεβαίναμε καθημερινά, ένα αρχιτεκτονικό κόσμημα, φτιαγμένη παρακαλώ λίγο μετά το 1600!

Φανταστείτε λοιπόν τα “απλώνετε” τα χωρίς γλουτένη πρωινά σας καλούδια και να απολαμβάνετε Colazione με αυτήν τη θέα!


Ετοιμαστείτε λοιπόν για ένα χαλαρό ταξιδάκι στην περιοχή της Emilia-Romagna, σε μια πόλη από τις πιο ονομαστές για παραδοσιακό ιταλικό φαγητό, με τιμές πολύ πιο προσιτές από τις πιο γνωστές ιταλικές πόλεις, φυσικά με τις επιλογές gluten free να είναι διάσπαρτες, προσθέτοντας άλλη μια κουκίδα χωρίς γλουτένη παραδείσου στον ευρωπαϊκό χάρτη.

Σας χαιρετώ με μια Spritz-ο-φωτογραφία (σικ) ένα από τα πολλά που δοκιμάσαμε και απολαύσαμε στην επίσκεψή μας στην Μπολόνια. Αφήστε τα πολύ κλασικά και δοκιμάστε κάποιο από τα ωραία και εναλλακτικά που θα σας προτείνουν – ετοιμάσουν. Και σίγουρα μην σας ξεφύγει ένα Hugo Spritz που είναι σίγουρα και ένα από τα hit της περιοχής!

Για την υπόλοιπη Ιταλία, προσωπικές εμπειρίες από ταξίδια μου, κριτικές και φωτογραφίες, λίστα με καταστήματα και χάρτες, στα αντίστοιχα links για τη Ρώμη, το Μιλάνο, τη Φλωρεντία!

 



_

Μια μέρα χωρίς γλουτένη στο Facebook
Μια μέρα χωρίς γλουτένη στο Instagram

Μια μέρα χωρίς γλουτένη στη Μπολόνια (ενημ.2025)
Tagged on:                     

Leave a Reply